این روزها تبوتاب کار کردن در کافهها و مشاغل وابسته، بین بسیاری از افراد به ویژه در نسل جوان وجود دارد. با گسترش فرهنگ کافهنشینی در ایران به ویژه در کلانشهرها، روزبهروز شاهد افتتاح کافههای زیادی هستیم که هرکدام با خلاقیت و رویکردهای مختلف تلاش میکنند در رقابت با سایر کافهها پیروز شوند. حضور در کافههای مختلف با ورود قهوه به زندگی بسیاری از ما به عنوان یکی از محبوبترین نوشیدنیها در طول روز همراه شده و بسیاری از افراد را به فعالیت در این عرضه علاقهمند کردهاست.
در حال حاضر بسیاری از افراد تمایل به استخدام در کافه، تاسیس کافیشاپ یا کار در مشاغل وابسته به این عرصه دارند. در بین تمامی عرصههای وابسته به کافه و رستوران، باریستا شدن برای برخی از جوانان هدف بزرگی تلقی میشود. محبوبیت قهوه و دنیای جالبی که حول محور این نوشیدنی جذاب وجود دارد، برخی افراد را ترغیب میکند که باریستا شدن را به عنوان یک شغل انتخاب کنند. مثل هر شغل دیگری، باریستان شدن هم نیازمند کسب مهارتهای ویژه و طی کردن مسیر مشخصی است که فرد را به هدفش میرساند. این مطلب در ادامه به این سوال پاسخ میدهد که چطور باریستا شویم و راهنمای علاقهمندان برای ورود به دنیای قهوه خواهد بود.
به چه کسی باریستا گفته میشود؟
پیش از هرچیز بهتر است بدانیم که به چه کسی باریستا گفته میشود و باریستا چه کارهایی را انجام میدهد. باریستا به کسی گفته میشود که در زمینه تهیه و سرو انواع قهوههای تخصصی، به ویژه قهوههایی که پایه اسپرسو دارند، مهارت داشتهباشد.
باریستا باید دانش کافی و به روزی از انواع دانههای قهوه، نحوه کاشت، برداشت و رست آنها، کار با دستگاههای دمآوری قهوه، نگهداری از دستگاهها، نحوه دمآوری قهوههای مختلف، سرو قهوه و ارتباط با مشتری داشتهباشد. در واقع مهارتهای کلیدی برای باریستا شدن را میتوان به صورت زیر عنوان کرد:
دانش قهوه: آشنایی با انواع دانههای قهوه، روشهای فرآوری و تأثیر آنها بر طعم
تکنیکهای دمآوری: مهارت در تهیه اسپرسو، لاته، کاپوچینو و قهوههای دمی
لته آرت: توانایی خلق طرحهای هنری با فوم شیر
مدیریت تجهیزات: کار با دستگاههای اسپرسو، آسیاب قهوه و سایر ابزارهای مرتبط
وظایف شغلی باریستای حرفهای
تمامی کافهها، رستورانها، فروشگاههای قهوه و مراکزی که قهوه سرو میکنند، نیاز به یک باریستا دارند تا بتوانند قهوه باکیفیت و خوش طعمی به مشتریان خود ارائه دهند. باریستا باید با انواع دانههای قهوه و همچنین طعمهای مختلف قهوه آشنا باشد تا بتواند ترکیبات مختلف قهوه را آماده کند. از طرف دیگر، باریستا باید با تجهیزات روز در زمینه دمآوری و سرو قهوه آشنایی داشتهباشد و از آنها برای رسیدن به قهوهای با کیفیت استفاده کند. آمادهسازی و سرو قهوه هم که از جمله وظایف مسلم باریستاها محسوب میشود. در کنار تمامی این موارد، باریستا باید ارتباط عمومی بالایی داشتهباشد و بتواند به خوبی با مشتریان خود ارتباط برقرار کند. شناخت کافی از مشتریان کمک میکند که باریستا بتواند تشخیص دهد برای محیطی که در آن کار میکند، چه ترکیبی از قهوه و کدام قهوهها مناسبتر هستند تا انتخاب منوی کافه و همینطور خرید قهوه را به درستی هدایت کند.
مسیر شغلی باریستا
اگر با وظایف و مسئولیتهای یک باریستا آشنا شدید و انتخابتان این است که در این شغل مهارت پیدا کنید، برای آشنایی با ادامه مسیر، همراهتان هستیم. پیش از هر چیز بهتر است بدانید که بسیاری از افرادی که پا به این عرصه میگذارند، مسیر را از صفر آغاز میکنند و دانش و مهارت قبلی ندارند؛ پس اگر شما هم از این دسته از علاقهمندان هستید، نگران نباشید، خیلی از کافهها به دنبال افرادی هستند که تحت نظر باریستای خودشان آموزش ببیند و کار را شروع کند. اگر هم میخواهید به صورت مستقل عمل کنید، مسیر مشخصی پیش پایتان است. به صورت کلی مراحل تبدیل شدن به یک باریستای حرفهای در ایران را میتوان به صورت زیر معرفی کرد:
آموزش تخصصی
اولین قدمی که باید بردارید این است که به صورت تخصصی و علمی با قهوه و مهارتهای وابسته به آن آشنا شوید. در ایران موسسات مختلفی هستند که در زمینه آموزش در این عرصه فعالیت میکنند. برای مثال مدرسه قهوه ایران (خانه باریستا ایران) از جمله مراکز باسابقه در این زمینه است که دورههای مختلفی را از سطوح مقدماتی تا پیشرفته ارائه میدهد. در این مرکز سرفصلهای آموزشی بر اساس استانداردهای انجمن تخصصی قهوه اروپا (SCAE) طراحی شدهاند و شامل آموزشهای عملی و تئوری هستند. علاوه بر این، مراکز معتبر دیگری هم در شهرهای مختلف به ویژه تهران دایر شدهاند که زیر نظر سازمان فنی و حرفهای ایران فعالیت میکنند و دورههای متفاوتی برای آموزش باریستاها طراحی کردهاند.
کسب مدارک معتبر
تمامی این مراکز در پایان دورههای آموزشی و پس از برگزاری امتحانات مخصوص، مدارکی را ارائه میدهند که به ویژه در سطح ملی میتوان به راحتی از اعتبار آنها استفاده کرد. برخی از موسسهها ادعا میکنند مدارکی ارائه میدهند که در بسیاری دیگر از کشورهای دنیا اعتبار دارد و افرادی که برای مهاجرت به آن نیاز دارند میتوانند به راحتی از این مدارک استفاده کنند. بهتر است این ادعا را به دقت بررسی و در صورت صحت، هزینه را پرداخت کنید. در حال حاضر، معتبرترین مدرک در این حوزه، مدرکی است که پس از قبول شدن در آزمونهای سازمان فنی و حرفهای ایران، از این مرکز دریافت میکنید. مدرک فنی و حرفهای امکان ترجمه به زبانهای مختلف را دارد با این حال، برای مهاجرت باید قوانین کشور مقصد را بررسی کنید.
کسب تجربه عملی
بسیاری از مشاغل مانند باریستا شدن که عمدتا یک مهارت هستند، نیاز به تمرین و تجربه فراوان دارند. در واقع یکی از مهمترین قدمها برای تبدیل شدن به یک باریستای حرفهای، تمرین مداوم و کسب تجربه عملی است. استخدام در کافه و کار به عنوان باریستا، کمک میکند که فرد با محیطهای مختلف، دستگاههای متفاوت و همچنین مشتریها و سلایق آنها آشنا شود و بتواند براساس موقعیت، بهترین خود را ارائه دهد.
دوره های آموزشی باریستا
در آموزشگاهها و موسسات مختلف، دورههای متفاوتی برای آموزش به افرادی که به دنبال باریستا شدن هستند، طراحی میشود که متقاضی براساس هدف خود، میتواند در دوره مناسب ثبتنام کند. برای مثال در برخی دورهها، علاوه بر آموزش بار سرد و گرم، مدیریت کافیشاپ هم آموزش داده میشود و برای افرادی که در پی راهاندازی کافه شخصی خود هستند، بسیار مناسب است. بعضی از دورهها تنها به آموزش بار سرد و گرم میپردازند و در برخی دیگر از دورهها، به صورت اختصاصی فقط به آموزشهای دمآوری قهوه و بار گرم پرداخته میشود. در این دورهها مواردی مانند تاریخچه قهوه و باریستایی، آشنایی با دون سبز، انواع برداشت قهوه، روشهای مختلف فراوری، رست قهوه، عصارهگیری، شیمی شیر و فومگیری و منوی اسپرسو (اسپرسو، آمریکانو، کاپوچینو، ماکیاتو و ….) تدریس میشود.
آموزش قهوههای دمی، برشتهکاری قهوه، سنسوری قهوه و همچنین سرویس و تعمیرات دستگاه اسپرسو هم از جمله دیگر عناوین دورههایی هستند که علاقهمندان به یادگیری زمینههای مختلف در موضوع قهوه میتوانند براساس نیاز حرفهای خود در آنها شرکت کنند.
حقوق باریستا در سال 1404
این روزها بسیاری از افراد، به ویژه آنهایی که به دنبال کارهای دانشجویی یا پارهوقت میگردند، به دنبال استخدام در کافهها هستند. از طرف دیگر بسیاری از کافهها هم برای استخدام باریستا، ترجیح میدهند با جوانانی همکاری کنند که انعطاف، روحیه کار گروهی و انرژی و نشاط بیشتری دارند. با این حال، پیش از استخدام باریستا یا هر عنوان دیگری در کافهها و همینطور قبول مسئولیت از سمت کارجو، باید مسئولیتها و نحوه کار به صورت دقیق برای طرفین مشخص شود. در نهایت این گستردگی مسئولیت و شرح وظایف است که میزان حقوق را مشخص میکند. در حال حاضر و در سال 1404، حقوق باریستا در کافهها میتواند بین 20 تا 25 میلیون تومان باشد. البته این رقم براساس حجم کار، مجموعهای که فرد در آن مشغول میشود و میزان تجربه فرد میتواند متفاوت باشد. در همین ایام، در برخی از مجموعههای، باریستاهای حرفهای و باتجربهای هستند که حدود 50 میلیون تومان هم دستمزد دریافت میکنند.
فعالیت در هر شغلی، باید براساس شناختی که از خودمان داریم آغاز شود. باریستا شدن نیاز به توان فیزیکی و روانی زیادی دارد تا بتوان در حجم کاری زیاد و حضور مشتریان، کیفیت کار را حفظ کرد. با این حال، این شغل علاوه بر ایران، در بسیاری از کشورها، از جمله محبوبترین مشاغل در بین جوانان محسوب میشود.
